Filozofia - chatka

Nietzshe-KONCEPCJA NADCZŁOWIEKA

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:33:08 +0000

Na pytanie jaki ma być ów nad człowiek i w czym wyższy jest od człowieka Nietzsche odpowiada, iż w dotychczasowej historii zdarzały się już takie poszczególne egzemplarze lecz nie świadomie wyhodowane a całkiem przypadkowe. Owe jednostki przedstawiają się jako coś co w porównaniu z ogółem ludzkości jest rodzajem nadczłowieka. Lecz zdaniem Nietzschego nadczłowiek nie musi być przypadkowy, może być on przede wszystkim do osiągnięcia jako wynik wysiłku samych ludzi. Jest on przede wszystkim ideałem osobowości indywidualnej, niezależnej od ogółu i posiadającej zdolność narzucania innym systemów wartości. Jest on jak gdyby ponad powszechnie panującym chrześcijańskim kodeksem moralnym. On sam jest twórcą moralności dla samego siebie i kieruje się jedynie indywidualną wolą mocy, własnym poczuciem siły i własnym wyczuciem słuszności. Nietzscheański nadczłowiek jest tym, który kierując się naturalnymi instynktami, naturalnymi popędami staje się uosobieniem twórczej działalności. Poza tym Nietzsche podkreśla, iż możność zostania nadczłowiekiem ma niewiele wspólnego z dziedziczeniem cech biologicznych. Może ono ułatwić stanie się nadczłowiekiem ale rolę decydującą odgrywa wysiłek samej jednostki, czyli to jak ona wykorzysta odziedziczone dyspozycje.
Wbrew przekonaniu koncepcji rasistowskiej teoria nadczłowieka nie jest więc kultem rasy lecz kultem inteligencji twórczej. Ów nadczłowiek jako wybitne indywiduum nie może być jednak kojarzony z koncepcją państwa. Jako przedstawiciel kultury, która jest w mniemaniu Nietzschego przeciwna państwu nie może być reprezentantem konkretnego narodu. Wybitna jednostka nie może być nawet tworem narodu wręcz przeciwnie to właśnie działania twórcze wybitnej indywidualności tworzą kulturę danej epoki bowiem nadczłowiek to ideał indywidualny a nie społeczny.
Poza tym, że nadczłowiek może przypadkowo pojawić się w skutek ewolucji przyrody można go świadomie wyhodować stosując odpowiednie zabiegi polegające głownie na prawidłowym pokierowaniu wrodzonymi popędymi człowieka. Przyszły nad człowiek nie powinien być jednak poddawany edukacji mającej na celu podporządkowanie go ogólnie przyjętym normom. Założeniem hodowli jest wykształcenie u takiego człowieka umiejętności poznawania własnych naturalnych instynktów. W tym czasie owych naturalnych instynktów jednostki nie powinno się ograniczać, natomiast trzeba nimi kierować. Nieodłączne od hodowli nadczłowieka jest cierpienie nie powinien on wzrastać na ciągłym poszukiwaniu przyjemności mimo tego, że hodowla nie opiera się na pogardzaniu ciałem. Celem hodowli jest stworzenie jednostki, która będzie potrafiła panować nad instynktami i odpowiednio nimi kierować zdobywając nad swoją naturą absolutną władzę. Z kolei opanowywaniu oporu własnej natury towarzyszy nie odłączne cierpienie.

KONCEPCJA WOLI MOCY

Nieodłącznie z koncepcją nad człowieka związana jest teoria woli mocy. W mniemaniu Nietzschego to właśnie wola mocy pozwala jednostce zapanować nad własnymi instynktami i zrobić z niego nad człowieka. Nietzscheańska wola mocy jest istotą życia, podstawową jego właściwością. Ona to również powoduje, że w życiu nie chodzi tylko o przetrwanie ale również o dążenie do uzyskania przewagi i panowania nad innymi. Wola mocy jest energią życiową stanowiącą przyczynę wszelkich działań, zarówno świadomej jak i instynktownej aktywności ludzkiej. Można powiedzieć, że jest identycznym mechanizmem działania w każdej poszczególnej jednostce. Wola mocy stanowi siłę, która determinuje wszelką aktywność ludzką. Może ona występować w dwóch stopniach. Jako wola słaba i jako wola silna. Zaś na podstawie natężenia woli mocy Nietzsche wyróżnia dwa rodzaje aktywności. Aktywność charakterystyczna dla osłabionej woli mocy to działalność reaktywna polegająca na przystosowaniu się do okoliczności i dążeniu do panowania na drodze deprecjonowania silniejszych. Aktywność związana z silną wolą mocy to działalność spontaniczna innymi słowy twórczość bezkompromisowa i nie licząca się z żadnymi względami. W twórczości tej można znaleźć wyjątkowo silne napięcie woli mocy.

Fryderyk Nietzsche-krytyka wolnej woli

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:32:16 +0000

Kolejnym punktem, w którym mamy do czynienia z przejawem Nietzscheańskiej krytyki jest właśnie problem wolnej woli. Nietzsche krytykuje w ogóle pojęcie wolnej woli. Jego zdaniem bowiem działalność człowieka jest determinowana przeszłością gatunku i jednostki oraz samymi popędymi przyrodniczymi. Odrzucając wolną wolę, kwestionuje jednocześnie odpowiedzialność człowieka za swoje czyny. Jak twierdzi, jednostka nie ponosi za siebie odpowiedzialności, gdyż sama jest wytworem minionych zjawisk, których biegu nie jest w stanie zmienić ponieważ wymykają się jej świadomości i wpływom. Ponadto jednostka nie może być odpowiedzialna za swoją osobowość, za swój charakter. Tym samym neguje on istnienie jakichkolwiek morałów. Jeśli bowiem człowiek nie odpowiada za to co robi, nie jest odpowiedzialny za swój charakter istnienie pojęcia moralności nie ma sensu.

Ponadto Nietzsche krytykuje ustrój demokratyczny. Dlatego, że demokracja podobnie jak chrześcijaństwo głosi równość obywateli, możliwość równego udziału w rządach, nie dając możliwości wybicia się szczególnie uzdolnionych jednostek. Choć wydaje się, że proponując równość, tym samym proponuje ona wolność, zdaniem Nietzschego wolność ta jest pozorna, podobnie jak w chrześcijaństwie. Jednakże tutaj rolę wymagających kapłanów pełnią wpływowi politycy. Kierują oni ogłupionym przez siebie tłumem, uprawiając demagogię i mamiąc fikcyjnymi ideałami. Uniemożliwiają w ten sposób rozwój jednostek wybitnych.
Jak twierdzi Nietzsche, szkolnictwo w systemie demokratycznym ze względy na wpajanie wiedzy ogromnym masom młodych ludzi, opierając się na tym samym wszędzie programie nauczania może być tylko przyczyną spadku poziomu wykształcenia. Mimo tego, że większa ilość ludzi zdobędzie ogólną wiedzę to kształceni wszyscy w ten sam sposób nie będą w stanie wyrobić w sobie indywidualnego podejścia do życia. W ustroju demokratycznym jednostka w ogóle nie ma prawa zaistnieć za względu na lekceważące podejście do różnic między poszczególnymi ludźmi. Z kolei głosząc zrównanie płci pod względem prawnym , pomija decydujące o indywidualnym sposobie przeżywania i działania różnice płciowe i nieuchronny antagonizm między płciami.

Wspomnieć należy również o krytyce filozofii Schopenhauera. Krytykuje Nietzsche przede wszystkim Schopenhauerowskie przekonanie o możliwości zapobiegania złu i cierpieniu przez postawę bierności i rezygnacji jednostki z osobistych dążeń i życiowych aktywności. Nietzsche dostrzega w jego filozofii uległy stosunek wobec tak potępianego przez siebie chrześcijaństwa, które to propaguje właśnie miłość, bezinteresowność i uległość. Przeciwstawia się Schopenhauerowskiemu systemowi wartości to znaczy tezie, która go uzasadnia, że występowanie woli w formie zindywidualizowanej jest źródłem zła, zaś sama wola jest moralnie obojętna. W Nietzscheańskiej krytyce Schopenhauera dostrzec można przede wszystkim chęć przezwyciężenia pesymizmu .Uznawał on przecież wręcz coś przeciwnego to znaczy twórczą indywidualną aktywność. Aktywność ta była istotą życia, wyznaczała sens wszelkiej działalności i prowadziła do osiągnięcia celów godnych Nietzscheańskiego nadczłowieka.

Próbując jednak odpowiedzieć na pytanie czym właściwie jest dla Nietzschego filozofia i jak jego zdaniem powinno się filozofować należało by nawiązać do Nietzscheańskiej koncepcji nadczłowieka i pojęcia woli mocy.
Mimo, że wydawało by się że w pojęciu Nietzschego jednostka nie ma w ogóle wolnej woli i wszystko co robi z konieczności wynikającej z jej zwierzęcą determinacją, pozostwia on trochę miejsca na działalność twórczą. Człowiek w oczach Niczego jest stworzeniem ale i twórcą zarazem. Filozof zachęca do radosnej spontanicznej twórczości, która pomaga w rozwoju istoty ludzkiej jako jednostki. Jednak jej zwierzęcość stanowi konieczny warunek twórczości. To właśnie jest to główne tworzywo, które wymaga obróbki umożliwiającej tworzenie kultury. Zaś rozwój kultury wbrew powszechnemu przekonaniu nie usuwa przyrodniczych determinacji, nadaje im jedynie inna formę. Daje to dowód na to, że człowiek jako część przyrody podobnie jak każda jej część jest w pewnym sensie plastyczny lecz aby stać się dziełem sztuki potrzebuje rzeźbiarza. Ma to z kolei ścisły związek z właśnie z Nietzscheańską koncepcją nadczłowieka i jego hodowli.

Fryderyk Nietzsche-krytyka chrześcijaństwa

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:31:19 +0000

Atakując metafizykę Nietzsche ustosunkował się krytycznie przeciwko światopoglądowi chrześcijańskiemu. Ponieważ to właśnie religia, a w szczególności religia chrześcijańska upowszechnia wyobrażenie o istnieniu poza doczesną rzeczywistością innego świata.
Religia ta wynalazła pojęcie zaświatów po to aby pozbawić wartości jedynego świata, tego w którym żyjemy. Chrześcijaństwo staje się wrogiem wszelkiego rodzaju afirmacji życia . Jest religią współcierpienia. Współcierpienie zaś działając depresyjnie pozbawia człowieka sił, radości życia. Współcierpiąc stajemy się tak samo słabi jak osoby którym próbujemy pomagać. Podobnie tak jak oni powoli umieramy pogrążeni w resentymencie.
Chrześcijaństwo zdaniem Nietzschego dąży więc przede wszystkim do pozbawienia życia sensu. Umieszcza bowiem punkt ciężkości nie w życiu lecz gdzieś w zaświatach co sprawia, że ów punkt w ogóle znika. Stworzyło pojęcie grzechu. Pojęcie to służyło potępianiu wszystkiego co naturalne i spontaniczne, zabiciu w człowieku chęci kierowania się naturalnym instynktem. Chrześcijańskie współcierpienie staje w poprzek naturalnego prawu rozwoju, które jest prawem selekcji, tym samym zachowując przy życiu to co dawno dojrzało do zagłady, to znaczy ludzi chorych i słabych. Bo jest to religia, która bierze stronę ludzi słabych, ludzi nieudatnych, którzy powodowani swoją niemocą i strachem stworzyli pewną wspólnotę aby współcierpieć, zarażając siebie nawzajem niechęcią do życia. Chrześcijaństwo jest typowym przejawem dekadencji i resentymentu. w chrześcijaństwie przejawia się więc nienawiść do zmysłów i radości ze zmysłów. Religia ta gardzi nie tylko ciałem ale i wszelkimi dążeniami człowieka by stać się kimś lepszym, by wybić się ponad ustalone przez nią normy. Nietzsche krytykuje postawę chrześcijańskich kapłanów, którzy coraz częściej wdzierają się do życia prywatnego. Nazywa ich wręcz pasożytami. Są dzisiaj obecni zarówno przy narodzinach jak i przy śmierci a odprawiając przy tym swoje obrzędy pozbawiają życie naturalności. Kapłani nazywają Królestwem Bożym taki stan rzeczy, w którym to oni określają wszelkie wartości. Ponadto Nietzsche oskarża ich o fałszerstwo Biblii. Jego zdaniem chrześcijaństwo powstało więc na fundamencie fałszu. Przede wszystkim Nietzsche uważał samego Jezusa Chrystusa za typowego dekadenta. Chrystus trwając w swej biernej postawie znosił kolejne ciosy wymierzane przez jego oprawców. Wszystko zaś w biblii co w jego zachowaniu nie było dekadenckie ( na przykład buntowniczość) pochodziło od apostołów. Aby bowiem po śmierci mistrza nadać sens swemu życiu zmyślili niektóre zdarzenia spisując je.
Poza tym za istotę chrześcijańskiej kultury uważa Nietzsche wrogość wobec życia rządzonego biologicznymi popędami. Nietzsche wyprowadza człowieka ze świata naturalnego tym samym sprzeciwiając się teorii, iż człowiek jest dziełem Boga. Uważa człowieka za najbardziej nie udane ze zwierząt z tego względu, że nie potrafi on działać bezbłędnie, że nie polega jedynie na zwierzęcych instynktach ale stwarza sobie sprzeczne z przyrodą cele. Mimo, że jego zwierzęca natura często ujawnia się w działalności człowieka próbuje on z nią walczyć przeciwstawiając jej wymyślone przez siebie zasady. Tymczasem jak twierdzi Nietzsche biologiczne właściwości człowieka są podłożem wszelkiej ludzkiej aktywności. Zwierzęce instynkty w człowieku bezwzględnie determinują działalność jednostki. Stąd twierdzenie Nietzschego, iż człowiek nie może i nie powinien odpowiadać przed nikim za swoje czyny. Jednak w tym monecie dotykamy już problemu wolnej woli.

Fryderyk Nietzsche-krytyka świata

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:30:36 +0000

Krytyka filozofii dokonywana przez Nietzschego widoczna jest szczególnie na przykładzie jego stosunku do metafizyki. Jego zdaniem podstawowy błąd popełniany przez tą naukę polega na tym, iż poszukuje ona najwyższych wartości poza realną rzeczywistością. Metafizyka zamiast aprobować świat zmysłowy, doświadczalny empirycznie szuka świata doskonalszego, którym ma być ponoć świat ponad zmysłowy. W metafizycznym pojęciu świat, który znamy z życia codziennego traci wartość na rzecz świata nie poznawalnego. Mimo, że tego rodzaju twierdzenia wysuwali już starożytni filozofowie, Nietzsche odnosi się do tego z wyjątkowym sceptycyzmem. Metafizyka Arystotelejska traktująca o bytach ponad zmysłowych, oddzielonych od materii i wiecznych, może być tego przykładem . Podobnie też Platoński świat idei jest niczym innym jak właśnie przykładem świata doskonalszego, do którego poznania jak twierdzą metafizycy należy dążyć. Nietzschego krytykując wiarę w inną rzeczywistość niż rzeczywistość zmysłowa pragnął podkreślić iż ,punkt zainteresowania filozofii umieszczony powinien być w świecie doświadczalnym. W jego przekonaniu metafizyka potrzebna jest jedynie tym, którzy pragną uzyskać pewność wiedzy , aby ukryć własną słabość w działaniu i twórczości. Metafizyka podobnie z resztą jak religia jest więc dla ludzi słabych, pogrążonych w braku wiary w swoje możliwości i nie zdolnych do spontanicznej twórczości. Tłumacząc powstanie metafizyki Nietzsche twierdzi, że przedmiot metafizyki czyli ów inny, ponad zmysłowy świat wziął się po prostu z marzeń sennych. To właśnie w marzeniach sennych przeżywamy rzeczy jakie są nie do pomyślenia w świecie rzeczywistym.

Fryderyk Nietzsche-nowa koncepcja filozofii

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:29:30 +0000

K R Y T Y K A i N O W A K O N C E P C J A F I L O Z O F I I

Jak powszechnie wiadomo Fryderyk Nietzsche był jednym z tych filozofów, którzy nastawieni byli wyjątkowo sceptycznie wobec zastanej przez siebie filozofii. Jego sceptycyzm objawia się w jego szczególnej postawie życiowej. Jego własna filozofia stanowi w znacznej mierze ciągły atak na przekonanie, że istnieje obiektywna i niezależna od ludzkiej percepcji prawda. Zalecał on raczej poleganie na własnych zmysłach i zdrowym rozsądku jako najpożyteczniejszych środkach rozumienia świata. Uważał jednak, że nawet postrzeżenie zdrowo rozsądkowe nie daje prawidłowego obrazu stanu rzeczy gdyż ów prawidłowy obraz nie istnieje. Nietzsche twierdził, iż żyjemy w świcie pozorów i ten właśnie świat jest jedynym istniejącym światem. Jego zdaniem bowiem urządziliśmy sobie świat na swój sposób, tak po prostu byśmy mogli w nim żyć. To znaczy wymyślając przyczyny, skutki, kolory, kształty i tak dalej. Pozornie więc wydaje nam się, że potrafimy świat określić, opisać, zamknąć go w kilu pojęciach . Tym czasem w rzeczywistości jest on chaosem, który nigdy nie zostanie uporządkowany. Stworzyliśmy sobie pozorny świat gdyż w przeciwnym razie nie mogli byśmy przeżyć ani jednego dnia . Jednak mimo, że pozornie dla nas istnieje nie może być w żaden sposób dowiedziony. Poza tym jak twierdzi Nietzsche, nie mówią prawdy ci, którzy twierdzą, że istnieje obiektywna prawda, nie zależna od naszych indywidualnych interpretacji. Gdybyśmy potrafili usunąć nasze indywidualne interpretacje nie odsłonił by się przed nami rzeczywisty świat, to znaczy inny od tego, który na co dzień odbieramy za pomocą naszych interpretacji. Należy zdaniem Nietzschego bronić zdrowego rozsądku ale ze względy na to, że za jego pomocą możemy kontaktować się ze światem, nie zaś dlatego, iż uzyskiwany obraz jest prawdziwy.

Nietzshe

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:28:24 +0000

FRYDERYK NIETZSCHE
( 1844 – 1900 )
Fryderyk Wilhelm Nietzsche, któremu imiona dano po ówczesnym królu pruskim, urodził się 15 października 1844 roku w małej wiosce Rocken koło Lipska jako syn tamtejszego pastorapastora. Jego ojciec miał już za sobą studia teologiczne i kilka lat pracy w charakterze nauczyciela domowego na dworach książęcych. Jego matka z resztą pochodziła również z rodziny pastorskiej. Gdy Fryderyk kończy 5 lat umiera jego ojciec, a chłopiec zostaje pod opieką matki, babki i ciotki. Kobiet bardzo religijnych i rygorystycznych, co z resztą miało wpływ na jego późniejsze życie. W 1850 roku rozpoczyna naukę w słynnej szkole średniej Schlumpforta, której wychowankiem był między innymi Fichte. Tam zawiera pierwsze przyjaźnie, a wolne chwile poświęca muzyce uczestnicząc w zebraniach towarzystwa literackiego i muzycznego i próbuje komponować samodzielnie. Poznaje utwory Wagnera.
Zaczyna interesować się starożytnością czego owocem jest praca dyplomowa napisana po Łacinie pt: “o Teognisie z Megary”
W 1864 roku podejmuje studia teologiczne w Bonn. Jednak bardziej interesuje go życie artystyczne, sam komponuje, wstępuje do studenckiego związku “Frankonia”. Należy do chóru akademickiego. Wtedy zaczyna interesować się filologią klasyczną. W związku z czym po dwóch semestrach zrywa z teologią i poświęca się literaturze klasycznej, co z resztą spotyka się z dezaprobatą jego matki oczekującej, że Fryderyk zostanie pastorem jak jego ojciec.
Przez dwa lata studiuje w Lipsku filologię klasyczną i odnosi znacznie sukcesy. Tam interesuje się także filozofią ale są to na razie zainteresowania marginalne. Odkrywa Filozofię Artura Shopenhauera, którą potem skrytykuje za dekadentyzm oraz poznaje samego Richarda Wagnera, z którym przyjaźń utrzymuje potem przez długie lata (aż do momentu gdy dostrzega w jego muzyce przejawy chrześcijańskie).
W 1869 roku kiedy uniwersytet w Bazylei szukał kandydata aby obsadzić katedrę greckiego języka i literatury zaproponowano Nietzschego. Ponieważ spotkało się to z aprobatą środowiska akademickiego Fryderyk Nietzsche został powołany jako profesor nadzwyczajny filologii klasycznej i nauczyciel języka greckiego. Nastąpiło to bez habilitacji i nawet bez doktoratu. Potem dopiero zyskał tytuł doktora na podstawie prac wcześniej napisanych. Tak rozpoczęła się jego kariera naukowa. Kiedy jednak po kilku latach wydał “Narodziny tragedii” nie spotkało się to z ciepłym przyjęciem przez filologów klasycznych. Na szczęście ta krytyka nie zraziła Nietzschego, a wręcz przeciwnie pobudziła go do filozoficznego samo określenia. Potem powstawały kolejno “Niewczesne Rozważania” jako cztery studia, 1879 kolejna próba samo określenia zaowocowała zbiorem aforyzmów pt. ” Ludzkie arcy ludzkie”, w 1880 zaczyna wychodzić najbardziej oryginalne dzieło “Tako rzecze Zaratustra”. A kolejne dzieła to “Poza dobrem i złem” “Z genealogii moralności”. Potem przychodzi ciężka choroba, a w 1889 roku Nietzsche traci przytomność by aż do śmierci, która nastąpiła 25 sierpnia 1900, nigdy nie odzyskać świadomości.

Shopenhauer

admin — Sat, 28 Jun 2008 21:26:56 +0000

SCHOPENHAUER
(1688-1760 r.)
Artur Shopenhauer urodził się w 1788 roku w Gdańsku jako syn kupca i literatki. Studiował na wielu uniwersytetach mieszkając w Weimarze i podróżując po Włoszech. W 1820 po wydaniu swojego dzieła habilitował się w Berlinie. Niestety jego tekst nie znalazł oddźwięku, zaś jego wykłady nie przyciągnęły słuchaczów. Gdy w 1831 roku zapanowała w Berlinie cholera wyjechał i osiadł we Frankfurcie, gdzie żył, odosobniony, rozgoryczony i zagniewany na ludzi i na świat aż do śmierci. Niezadowolenie ze świata i losów, które nie zaspokoiły jego ambicji, wytworzyło niezadowolony i pesymistyczny pogląd na świat. Schopenhauer zmarł w 1860 roku w wieku 72 lat.
Jego głównym dziełem było wydane w 1919 roku “Świat jako wola i przedstawienie” poza tym opracował jeszcze dwie rozprawy konkursowe: “Die Freiheit des Willens”, 1839 r. i “Das Fundament der Moral”, 1840 r. Które to teksty pisane pięknym stylem dotykają spraw bardzo aktualnych.

P O G L Ą D Y S C H O P E N H A U E R A

FENOMENALIZM

Hasłem Schopenhauera, które stanowiło czynnik kantowski w jego filozofii było stwierdzenie “świat jest moim wyobrażeniem”. Uprościł on jednak znacznie teorię Kanta uznając za formę aprioryczną jedynie przyczynowości wraz przestrzenią i czasem. W taki sposób powstała doktryna zgodna z potocznym rozsądkiem oraz łatwa do przyjęcia nawet przez empiryków i przyrodników. Zdaniem Schopenhauera umysł nie kopiuje rzeczy ale zabarwia je swą własną naturą. W związku z czym poznajemy jedynie zjawiska, które są z kolei jedynie zasłona złudy.

Metafizyka WOLUNTARYSTYCZNA

Przez ową zasłonę można się jednak przebić. O ile na drodze poznania obiektywnego (biorąc za punkt wyjścia wyobrażenie) nie wyjdziemy na zawsze pozostając przy zjawiskach i w nie wnikając w nie, o tyle możemy wniknąć w samych siebie. Sami bowiem też jesteśmy przedmiotami poznania, rzeczami samymi w sobie. Zaś mimo, iż rzecz sama w sobie nie może zostać poznana obiektywnie to może o sobie uzyskać samowiedzę. Samowiedza z kolei poucza nas, że jesteśmy wolą. To jedyne co jest nam dane bezpośrednio, reszta to tylko zjawiska. Schopenhauer poszedł jeszcze dalej twierdząc, że wola jest również osnową całej przyrody. W działających w niej siłach bowiem wola się objawia bardzo wyraźnie. Świat jest więc wolą i wyobrażeniem – jak głosi tytuł Schopenhauerowskiego dzieła. O ile bowiem jego wewnętrzną istotę stanowi wola, o tyle zewnętrznie objawia się jedynie jako wyobrażenie. To był woluntaryzm Schopenhauerowski, który w przeciwieństwie do chrześcijańskiej metafizyki nie uważał woli za czynnik rozumny i celowo kierujący irracjonalnymi przeżyciami lecz był czynnikiem irracjonalnym i ślepo działającym popędem.

PESYMISTYCZNY POGLĄD NA ŚWIAT

Z woluntarystycznej metafizyki Schopenhauera wynikał jego cały pogląd na świat. Ponieważ w człowieku i wszystkich innych rzeczach tkwi bezrozumny i bezcelowy popęd nieznający ukojenia, niemożliwy do zaspokojenia, i prący wciąż do przodu – to człowiekowi towarzyszy wziąć poczucie braku, niezaspokojenia i niezadowolenia. Nie możemy osiągnąć szczęścia, do którego dążymy, ani nawet utrzymać samego życia, które kiedyś się przecież skończy, a polega tylko na ciągłym zabieganiu o jedzenia, miłość, schronienie itd. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze ciągły lęk przed śmiercią – co czyni życie nieustanną i beznadziejną męką. Człowiek stara się znaleźć ulgę w filozofii, religii, złudzeniach ale tak naprawdę nic nie jest w stanie mu jej dać i skazany jest na cierpienie aż do śmierci.

ETYKA WSPÓŁCZUCIE i ESTETKA KONTEMPLACYJNA

Istnieją jedynie dwa sposoby przeciw męce życia. Pierwszy jest natury moralnej i jest nim współczucie, drugi zaś natury estetycznej i jest nim sztuka:
– Wpółczucie jako jeden ze składników etyki chrześcijańskiej stało się podstawą etyki Schopenhauera. Ponieważ życie jest męką dla wszystkich ludzi bez wyjątku to widok innych powinien wzbudziać w nas współczucie, które jest naszą naturalną reakcją i zarazem czynnikiem wyzwolenia. Przejąwszy się bowiem cudzym cierpieniem całkowicie odrywamy się od własnej męki i własnego bólu jaki przysparza nam życie.
– Sztuka zaś jako drugie źródło ulgi w cierpieniu zdolna jest zatrzymać ów bezrozumny pęd woli, poprzez umożliwienie nam zatopienia w kontemplacji, w której to działanie popędów i woli wreszcie ustaje. Kontemplacja bowiem chwyta w rzeczach to co jest stałe, niezmienne, nawet wieczne idee stanowiące osnowę i wzór rzeczywistości. Jeśli można je bowiem poznać to tylko w kontemplacji i sztuce.

———————————

Filozofia, którą stworzył Schopenhauer była przede wszystkim fenomenalistyczną teorią poznania, irracjonalną i woluntarystyczną metafizyką oraz wyjątkowo pesymistycznym poglądem na świat i życie. Jego poglądy nie znalazły oddźwięku w późniejsze filozofii. Zawsze istniał jednak pewien typ ludzi, dla którego pesymistyczne dzieło Schopenhauere stanowiło niejako Biblię. Jednym z myślicieli zaliczanych do wielbicieli Schopenhauera był Nietzsche, który jednak ostatecznie zdecydowanie odwrócił się od jego filozofii.